Ik was begin dit jaar ziek, heb ik al Covid-19 gehad?

Dat zegt Menno de Jong, viroloog in het Amsterdam UMC. Hij reageert daarmee op de lezersvraag van vandaag, die onder andere gesteld werd door Pierre, Inge en Leentje. Die willen weten of er een kans is dat zij Covid-19 al hebben gehad, de ziekte die wordt veroorzaakt door het coronavirus, omdat ze begin dit jaar ziek zijn geweest.

Want stel: je bent in januari of februari - ruim voor de éérste officiele coronabesmetting op 27 februari in Nederland - een keer flink ziek geweest. Kan het zijn dat je dan al Covid-19 hebt gehad?

Gelinkt aan buitenland

"Die kans is klein", zegt De Jong. "Als je terugkijkt in de tijd, zie je dat het coronavirus eind vorig jaar als eerste ontdekt werd in Wuhan. Halverwege januari werden Europese landen, waaronder Nederland, alert op reizigers uit die regio."

Vanaf half januari begon men in Nederland met het testen van mensen. "Criteria waren toen: ben je in Wuhan geweest en heb je klachten, dan werd je getest. In de loop van de tijd werden daar andere gebieden zoals Italië en Iran aan toegevoegd."

Volgens De Jong waren bijna alle bevestigde gevallen in Nederland tot begin maart gelinkt aan mensen die uit die besmette gebieden kwamen. "Zeker na de krokusvakantie, met veel vakantiegangers naar Italië, zag je een piek in het aantal besmettingen. Pas later, begin maart, kwamen daar besmettingen bij die niet meer gelinkt werden aan reizen naar besmette gebieden in het buitenland."

Griep of corona?

Zijn conclusie is dan ook: "Als je je in januari, begin februari ziek voelde, maar niet hebt gereisd, is de kans heel klein dat je besmet bent geweest met het coronavirus. De kans is vele malen groter dat je dan een ander virus hebt gehad, want die waarden in die periode ook veel rond."

Dat blijkt ook uit cijfers van NIVEL, het instituut dat bijhoudt hoeveel griepmeldingen er in Nederland gedaan worden. Als twee weken achter elkaar meer dan 51 op de 100.000 mensen griep hebben, is officieel sprake van een epidemie. Volgens die cijfers was in Nederland sprake van een griepepidemie van half februari tot de tweede helft van maart. Ook werden andere virussen gemeld (zie onderstaande grafiek).

Niet altijd naar de huisarts

Vanaf half januari werd voor het eerst op corona getest in Nederland. De eerste officiële coronabesmetting werd op 27 februari vastgesteld in Loon op Zand. Toch is het niet onmogelijk dat er voor die tijd al coronabesmettingen waren in Nederland, zegt ook het RIVM.

"Mensen gaan zeker niet altijd naar de huisarts als ze griepverschijnselen hebben. Dus het kan zo zijn dat iemand wel ziek is geweest, maar zich in die periode niet bij de huisarts heeft gemeld. Die is er dan tussendoor geglipt."

'Niet veel'

Hoewel het dus zeker mogelijk is dat al voor de eerste officiële besmetting Nederlanders corona hadden, denkt het RIVM niet dat het er veel zijn geweest.

"Dan hadden we dat wel gemerkt aan de druk die op de zorg was komen te liggen", zegt een woordvoerder. "En ook had het virus zich dan sneller kunnen verspreiden, omdat er toen nog geen maatregelen waren. Maar je ziet zowel het aantal ziekenhuisopnames als het aantal officiële besmettingen pas na eind februari begint te groeien, terwijl we dus al wel vanaf half januari aan het testen waren."

Grafiek: aantal vastgestelde besmettingen in Nederland

Geen vrijbrief

De conclusie die het RIVM trekt is: de kans dat je al corona hebt gehad is niet groot, maar het valt niet uit te sluiten, behalve met een test. "Maar ook de mensen die getest zijn en bij wie blijkt dat ze het al gehad hebben, moeten zich gewoon aan de regels blijven houden: zoveel mogelijk binnen blijven en afstand houden."

Als je positief getest bent, is dat geen vrijbrief om je ineens vrij door de samenleving te mogen bewegen, zegt het RIVM. "Daarvoor weten we nog te weinig van het coronavirus. Het is gewoon onverstandig om die voorschriften dan los te laten. Dus ik zeg tegen iedereen: hou vol, net als de rest."